Haarballen, gevaarlijk of niet?

Diverse foto’s van haarballen.

Eén van de poezen van een vriendin van mij moest met spoed naar de dierenarts. Ze werd steeds futlozer en had vlak ervoor een stuk tape uitgekotst. Uiteindelijk heeft dit “geintje” meer dan € 650,00 gekost. De oorzaak bleek een flinke haarbal die direct operatief verwijderd moest worden.

Vandaar dat ik maar eens een artikel ga wijden aan het fenomeen “haarbal”. Veel katten geven wel eens een haarbal op en is dit erg? Mijn vriendin dacht van niet. Het komt er immers uit, dus dan zal het wel oké zijn. Dit lijkt een hele logische redenering, maar gaat dus niet altijd op!

Hoe ontstaat een haarbal?

In een klein onderzoek met 5 katten bleek dat ze ongeveer 25% (ongeveer 3½ uur) van de tijd dat ze wakker zijn besteden aan de vachtverzorging (Panaman, 1981). Daar komt bij dat ze ook vaak elkaar wassen. Het heeft namelijk naast een verzorgende ook een sociale functie. Er worden door de dag heen dus vele haren door de ruwe kattentong verwijderd en vervolgens ingeslikt.

De meeste haren komen er onverteerd weer uit via de ontlasting en geven dus geen problemen. Echter kunnen er ook haren in de darmen achterblijven. Deze kunnen na verloop van tijd een haarbal vormen en problemen veroorzaken.

Welke problemen kunnen haarballen veroorzaken?

Een kat kan meerdere klachten krijgen wanneer een haarbal niet wordt uitgebraakt. In een uiterst geval kan sterfte het gevolg zijn.

• gedeeltelijke of volledige obstructie van de twaalfvingerige darm.
• obstructie van de slokdarm (er is vaak al een onderliggende slokdarmaandoening aanwezig).
• de haarbal komt tijdens het braken terecht in de nasofarynx (verbinding tussen neus en keelholte) terecht. Hierdoor gaat de kat acuut niezen en kokhalzen. Op langere termijn gaat dit stinken en heeft de kat last van neusuitvloeiing.

Wanneer een haarbal klein is, kan deze vaak nog wel de maaguitgang passeren. Dit kan wel buikpijn veroorzaken. Zodra de haarbal wordt uitgepoept zijn de klachten verdwenen.

Indien haarballen niet worden uitgepoept en dus in het maag-darmstelsel blijven zitten, dan kunnen ze gaan mineraliseren. Ze vormen dan een harde massa. Dit kan heftige klachten veroorzaken.

Wat kunnen symptomen zijn van een haarbal die klachten veroorzaakt?

• ‘loos’ braken
• volle, opgeblazen gasbuik
• kuchen en hoesten
• obstipatie; geen ontlasting
• gras of vreemde voorwerpen willen eten (de kat van mijn vriendin at een stuk tape op)
• futloos
• niet willen eten en/of drinken

Moet u zich meteen zorgen maken wanneer een kat een keer een haarbal opgeeft?

Nee, behalve als u bovenstaande symptomen waarneemt. Dan is de kans op verstopping zeker aanwezig en dient u een dierenarts te raadplegen.

Meestal lijdt het uitspugen van een enkele haarbal echter niet tot problemen. Wel dient u zich te bedenken dat het een (eerste) symptoom kan zijn van een andere aandoening. Houdt dus goed bij wanneer uw kat een haarbal uitspuugt.

Wanneer moet u zich wel zorgen maken?

Wanneer het vaker gebeurd en/of wanneer u bovenstaande symptomen waarneemt.

Het vaker, maar verder zonder al teveel problemen opgeven van haarballen, is ook een indicatie dat er toch meer aan de hand is. Preventieve maatregelen zijn dan echt nodig.

Er is alleen niet een exact moment (aantal keer) te noemen wanneer het echt gevaarlijk wordt. De ene kat braakt wat vaker een haarbal uit dan een ander. Het is daarom erg belangrijk om in de gaten te houden hoe vaak uw kat braakt.

Braakt uw kat vaker als “normaal” een haarbal uit dan moet u alert zijn en een bezoek aan de dierenarts kan dan verstandig zijn. Dus braakt uw kat nooit? Dan moet u meteen alert zijn wanneer uw kat eenmaal braakt. Braakt uw kat gemiddeld eens per 3 maanden een haarbal uit, maar wordt de tijd ertussen korter? Wees dan ook heel alert.

Sowieso is het niet goed als een kat erg vaak haarballen opgeeft in korte tijd. Maandelijks is bijvoorbeeld echt al veel te vaak. Laat uw kat dan sowieso eens onderzoeken door een dierenarts, ga naar een kattentrimmer en/of en neem andere preventieve maatregelen (zie onderaan de pagina).

Mijn kat braakt, maar er komt geen haarbal uit.

Wellicht ten overvloede, maar bovenstaande gaat puur over het daadwerkelijk uitspugen van een haarbal. Wanneer uw kat andere dingen uitspuugt zoals brokjes, gal, vreemde voorwerpen of wanneer uw kat wel probeert te spugen maar er komt niets uit, dan is dit wezenlijk anders en dient u veel sneller, zo niet direct, een dierenarts te raadplegen.

Verhoogde kans op haarballen

De echte problemen ontstaan wanneer een kat overmatig veel haar inslikt en/of wanneer de hoeveelheid maag-darmbewegingen veranderd.

Meer kans op haarballen:

• jeukende huidaandoeningen (bijvoorbeeld vlooien)
• overmatig likken (door bijvoorbeeld pijn of stress)
• chronische maag-darmaandoeningen (bijvoorbeeld voedselintolerantie of chronisch ontstoken darmen)
• chronische stress
• pijn
• uitdroging
• overgewicht
• katten die soortgenoten likken/wassen
• (half)langharige katten

Langharige en kortharige katten

Kortharige katten hebben minder vaak last van haarballen, maar dat betekend niet dat zij er nooit last van hebben. Zeker katten met een dikke vacht, met veel onderwol, krijgen ook veel haren binnen.

Langharige of halflangharige katten hebben meer kans op het opgeven van haarballen omdat zij langere haren binnenkrijgen.

Wat kunt u doen om haarballen te verhelpen en te voorkomen?

In een uiterst geval, zoals bij de kat van mijn vriendin, zal er geopereerd moeten worden omdat de haarbal niet uit zichzelf zal verdwijnen. Sterker nog: mijn vriendin kreeg te horen dat haar kat het zonder opereren misschien nog 3 dagen had volgehouden en dan zou zijn overleden.

Het is dus zeer belangrijk om haarballen tot een minimum te beperken. Ten eerste voor het welzijn van uw kat, want ze voelen zich er echt naar door. Ten tweede voor uw portemonnee, want het kost veel geld wanneer ze behandeld of zelfs geopereerd moeten worden.

Er zijn gelukkig vrij simpele maatregelen die u kunt nemen om haarballen zoveel mogelijk te voorkomen.

Op nummer één staat vachtverzorging.

Zorg ervoor dat u de vacht van uw kat regelmatig goed borstelt/kamt om zo dode, losse haren en eventuele klitten te verwijderen. Borstel ook weer niet te vaak en gebruik de juiste materialen om vachtproblemen te voorkomen.

De populaire en dure furminator is hiervoor in elk geval niet geschikt (ook niet voor honden, konijnen etc.)! U haalt hiermee veel te veel haar weg en maakt haren er ook mee kapot. Dit geldt trouwens voor meerdere borstels en kammen.

Vraag een gediplomeerde kattentrimmer eventueel wat de beste dagelijkse vachtverzorging voor uw kat is en/of laat uw kat periodiek (2-6 keer per jaar) eens goed behandelen bij een kattensalon. Dit voorkomt allerlei problemen.

Verder kunt u ook voeding met extra vezels geven om de werking van de darmen te verbeteren of kattengras geven. Dit is goed voor de werking van de darmen en het helpt ook om overmatig haar op te kunnen braken. Niet elk kattengras is geschikt (bijvoorbeeld te hard), dus verdiep u daar ook in voordat u het geeft.

Haarbalpasta’s bevatten olie-achtige stoffen (zoals vaseline) die ervoor zorgen dat het haar in de darmen makkelijker kan passeren. Voorbeelden van pasta’s zijn kat-a-lax en lax-a-past. Katten vinden deze pasta’s vaak wel smakelijk waardoor het vrij makkelijker gegeven kan worden.

© Tekst: Claudia Erdtsieck, gediplomeerd kattentrimmer, www.kalumi.nl

Bronnen:
http://www.diergeneeskundigcentrum.nl/kat/ziekten/443-haarballen-bij-de-kat
http://kattenkenniscentrum.nl/haarballen-bij-de-kat/
http://www.dierenkliniekdeventer.nl/gezelschapsdieren/ziektes/haarbal.php

Deze pagina delen: